’We gaan voor concrete oplossingen’

Op 11 november organiseert AIR voor de derde keer het Stadmakerscongres in Rotterdam. Wat gebeurt er op die dag en met welk doel? Wat zijn de gedroomde uitkomsten? Elf vragen aan AIR-directeur Patrick van der Klooster.

door: Elsbeth Grievink

Wat is het doel van het Stadmakerscongres?
‘Er is in Rotterdam de afgelopen jaren heel wat veranderd in de manier waarop er aan de stad gewerkt wordt. De overheid handelt opener, transparanter, en dat zie je terug op straat. Parkeerplaatsen zijn in terrassen getransformeerd, er worden Happy Streets ingericht, instellingen als de Schouwburg en de Doelen treden naar buiten en programmeren voor de deur. De stad lijkt wel letterlijk opengeklapt. Het stadmaken is totaal gedemocratiseerd en die beweging willen we verder uitbouwen. De uitdaging ligt in de verbinding. Zodat de initiatiefnemers van Singeldingen zich herkennen in het verhaal van de Hogeschool Rotterdam en De Kuip iets leert van een Vroesenpaviljoen of een Dakakker. Het Stadmakerscongres probeert de systemen open te houden, een katalysator te zijn voor innovatieve ideeën en het discours verder te brengen.’

Voor wie is het Stadmakerscongres?
‘Iedereen die bezig is met plekken van betekenis in de stad, is stadmaker. Directeuren van culturele instellingen, beleidsmedewerkers, ondernemers, ontwikkelaars en architecten, maar ook buurtbewoners, die actief bezig zijn met hun omgeving, schooldirecteuren en speeltuinbeheerders.’

Wat hebben zij nodig?
‘Op het Stadmakerscongres brengen we spelers en projecten bij elkaar om te kijken hoe we een en ander naar een strategisch niveau kunnen tillen. Welke netwerken zijn er te bouwen? Welke vliegwielen kunnen we laten draaien? Hoe creëren we een leeromgeving, waar we allemaal van profiteren? Setting en communicatie zijn van cruciaal belang, en die verzorgen wij.’

‘De stad lijkt wel letterlijk opengeklapt’

Wat zijn de grootste uitdagingen voor Rotterdam?
‘We staan als stad voor een heel wat grote maatschappelijke vraagstukken: klimaatverandering, vluchtelingen, water en energie. Inclusiviteit is ook een belangrijk thema; hoe houden we iedereen erbij? Het stadmaken mag niet voorbehouden zijn aan de shiny happy people die met een cappuccino op het terras plannen maken. Het Stadmakercongres is ook nu weer een voornamelijk blank circus. Daar moeten we aan werken. Vorig jaar hebben we al deze urban challenges met zijn allen benoemd, dit jaar moeten we de koppeling zien te maken naar concrete oplossingen.’

Hebben eerdere edities van het Stadmakerscongres concreet effect gehad?
‘Rotterdam heeft lang een moeizame relatie gehad met z’n publieke ruimte. Daar hebben we de afgelopen jaren veel aandacht aan besteed en het gaat nu een stuk beter. Komt dat door ons? Dat weet ik niet. Het gaat ook niet om die ene dag waarop het Stadmakerscongres plaatsvindt. De voorbereiding en de evaluatie ervan zijn even belangrijk.’

Je hebt aangegeven meer partijen met investerend vermogen naar het congres te willen halen. Waarom?
‘Omdat creatieven en marktpartijen elkaar nodig hebben om de stad verder te brengen. Een toren bouwen is niet genoeg, het aanleggen van een buurtmoestuin ook niet. Ik denk dat Rotterdam er best goed voorstaat. Veel initiatieven werpen hun vruchten af. De vraag is hoe je die bestaande successen omzet in investerend vermogen. Nu het beter gaat met de economie, gaan de verhoudingen verschuiven. Een aantal vrije denkers verdwijnt in een baan, terwijl grote marktpartijen weer geld hebben om te bouwen. Met die verschuiving moeten we iets.’

Hoe wordt de Guest Urban Critic gekozen?

‘We zoeken altijd naar iemand die met zijn of haar expertise aansluit bij de urban challenges van Rotterdam. Dit jaar zoeken we de aansluiting met het Resilience-programma dat de gemeente Rotterdam gestart is en dat Rotterdam letterlijk op alle gebieden veerkrachtig moet maken.’

Wanneer is het Stadsmakerscongres geslaagd?
‘De editie van vorig jaar heeft de toon gezet. Het was onvoorstelbaar wat daar gebeurde. Het was één grote storm van energie, een gemeenschap die met elkaar samenwerkt. Dat willen we dit jaar natuurlijk weer. Ik hoop dat er nóg meer mensen komen die zich herkennen in het Stadsmakersperspectief en inzien hoe ze kunnen bijdragen. En ik hoop dat er nieuwe netwerken en stedelijke strategieën ontstaan.’

‘Ik zou willen dat Rotterdam een soort wasmachine wordt waar je gezonder en intelligenter uitkomt dan je erin ging.’

In hoeverre pakt Rotterdam het stadmaken anders aan dan andere steden in Nederland?
‘Er zijn wel steden met een soortgelijke formule als het Stadmakerscongres, maar in Rotterdam werken we er meer samen dan waar ook in Nederland. Andere steden kijken met belangstelling toe hoe we dat hier doen. Dit jaar heeft het Stadmakerscongres er ook weer drie nieuwe samenwerkingspartners bij: de Veldacademie, de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam en Ruimtevolk. Samen hopen we het onderwerp nog weer wat breder te kunnen trekken.’

Waar maak jij je zorgen over?
‘Of we zo kunnen doorgaan. Kunnen we in zo’n open systeem blijven werken zoals we nu doen? Met andere woorden: hoe houden we de sfeer vast?’

Wat is jouw persoonlijke wens of verlangen voor Rotterdam?
‘Ik zou willen dat Rotterdam een soort wasmachine wordt waar je gezonder en intelligenter uitkomt dan je erin ging. Ik zie voor me hoe de binnenstad één grote campus wordt, waar alles om kennis draait, afgewisseld met sportvoorzieningen. In New York is sport volkomen geïntegreerd in het stedelijk leven. Baseballveldjes, klimwanden, tennisbanen op ground zero, dat moet op de Binnenrotte ook kunnen. Rotterdam heeft wel wat Amerikaanse trekjes; binnen tien, vijftien jaar moeten we veel kunnen doen. Nu ga je nog naar de Veluwe om aan te sterken, straks moet je daarvoor in Rotterdam zijn.’