In ´de nieuwe werkelijkheid´ is de gemeentelijke organisatie bewust en gericht bezig met het opnieuw ontwikkelen en uitvinden van haar rol en positie in en om het speelveld. Dit is een reflexief en lerend proces. Het wordt aangejaagd door de kenmerken van ´de nieuwe werkelijkheid´, en die zijn niet altijd even prettig. Des te sterker dat het ontwikkelen tot een lerende organisatie actief wordt gestimuleerd en publiekelijk wordt geijkt.

Omgaan met de nieuwe werkelijkheid
Begin april verscheen een rapport van de TU Delft, opgesteld in opdracht van en samenwerking met de gemeente Rotterdam. Het rapport evalueert de zogenaamde ´kennismotor´, een gemeentelijk platform voor het verbinden, aanjagen en voeden van een nieuwe gebiedsontwikkelingspraktijk. Het rapport geeft een mooie inkijk in de gemeentelijke zoektocht om zichzelf in ‘de nieuwe werkelijkheid’ te positioneren. Het rapport stelt bijvoorbeeld:

1. Faciliteren moet gezien worden als een integraal onderdeel van het sturingsvermogen van de gemeente in stedelijke gebiedsontwikkeling;
2. Faciliteren is het vermogen om in interactie met burgers en bedrijven de potentie van plekken in de stad te verkennen en deze om te zetten in concrete (gebieds)initiatieven;
3. Gemeenten zijn gebaat bij een platform waarin de kennis en ervaring van medewerkers en externe partijen expliciet wordt gedeeld en omgezet in concrete acties;
4. Leren is noodzakelijk om een faciliterende rol in gebiedsontwikkeling te bereiken. Nieuwe werkwijzen dienen actief toegepast en geëvalueerd te worden.

De beoordeling van de inzet van de Kennismotor is positief, maar roept op tot het binnenhalen van diversere bronnen van ‘(markt)kennis’, ‘netwerken van medewerkers’, en ‘terugkoppelingsmomenten voor opleidingsinzichten’ om het lerend vermogen van de organisatie te bevorderen.

Uitbreiding van de leeromgeving
Mijn stelling is dat de leeromgeving zich gezien de aard van de nieuwe opgave niet kan beperken tot de organisatie zelf. Door de onderlinge afhankelijkheid van ‘binnen’ en ‘buiten’, door de inzet op ‘coproductie’, door de gelijkwaardigheid en wederkerigheid in nieuwe gebiedsontwikkelingsarrangementen is het leren in de nieuwe praktijken per definitie verbonden aan concrete locaties en casussen. De spelers daarin doorkruisen en overstijgen disciplinaire en organisatorische grenzen: ze zijn te zien als de ‘agenten’ die Klaus Overmeyer introduceerde. Competentieontwikkeling binnen de organisatie zal net zo goed zich op de ´fellow travelers´ buiten de organisatie kunnen richten.

De opgavestelling
Hoe kunnen we met beyond bottomup een omgeving bouwen die uitnodigt tot echt samen leren? Faciliteren van gezamenlijk geformuleerde feedback en feedforward? Wederzijds investeren in elkaars handelingsbekwaamheid? Dat gesprek ga ik graag aan met de kenniscoureurs van Stadsontwikkeling.