Het Stadmakerscongres: een traject
Het Stadmakerscongres2014 was een moment. Het Stadmakerscongres 2015 – 2016 is een traject: we bouwen gedurende twee jaar een common ground, een gedeeld platform om als stadmakers met elkaar te leren. Dat doen we in onze eigen stad, in concrete en vernieuwende praktijken. Daar nemen we de tijd en de ruimte voor in dit traject. Tegelijk maken we het perspectief groter en ruimer: we spiegelen Rotterdam aan andere steden, nationaal en internationaal. Het veld dat we daarvoor opspannen is het Stadmakerscongres 2015-2016.
Net als in 2014, bestaat het kompas van het Stadmakerscongres uit drie punten: opkomende actoren, strategische projecten, leren door doen. In 2015 en 2016 willen we met elkaar meer leren wat deze termen kunnen betekenen voor ons in Rotterdam.
stadmakers in positie
Onder de titel opkomende actoren, willen we leren hoe Stadmakers in positie worden gebracht.
We zien een veld van ongelijke spelers: kijk ook hier maar om je heen. We zoeken hoe die op een gelijkwaardige manier met elkaar in gesprek en tot handelen komen. Onze Guest Urban Critic van afgelopen jaar, Uli Hellweg, had het over een ‘stadmakerscontract’, een soort sociaal contract dat in de stad de omgangsvormen tussen overheid, marktpartijen, initiatiefnemers, ondernemers, burgers regelt. We willen bouwstenen voor zo´n contract verzamelen in het traject dat voor ons ligt. Aan het eind daarvan zullen we zien of dat genoeg is om op te tellen tot een Stadmakerscontract- en wie zich daar dan ook mee verbonden voelen.
plaatsen van betekenis, betekenis voor de stad
Als tweede noemen we strategische projecten. Het gaat ons niet om projecten an sich. De vraag is hoe ze zichzelf ontstijgen en belang en betekenis krijgen voor de stad. Hoe kan Rotterdam als stad van initiatief óók een stad zijn die werkt aan stedelijkheid, aan stads-structuur, aan waarde op lange termijn? Bottom-up is niet genoeg! We zoeken hoe het ontwerp aan de stad hierin op een nieuwe manier bemiddelen kan. Hoe het ruimte kan bieden voor initiatief, uitnodigend. Hoe het helpt te koersen op waarde en structuur, sturend.
Onze andere Duitse Guest Critic, Klaus Overmeyer, sprak heel helder over een stad die niet is gemaakt uit 14 of 3 VIP-projecten, maar uit 189 plaatsen van betekenis. Uit die plaatsen van betekenis bloeit een stad op die gemaakt wordt door Stadmakers. Net als bij het Stadmakerscontract geldt ook hier: we gaan niet lekker zelf een Masterplan maken. Maar we hebben wel Stadsontwikkeling als partner aan boord. In dit traject is hun nieuwsgierigheid: hoe maken we een stadsplan dat stuurt waar nodig, en uitnodigt waar mogelijk?
leren door doen: vanuit praktijken
Je zou kunnen zeggen dat deze twee punten de inhoudelijke agenda vormen. De derde is anders, maar minstens zo belangrijk: leren door doen gaat over de manier waarop we dit traject aangaan en inrichten. We willen elke ontmoeting een dynamische leeromgeving maken. We zien het publiek als bron van initiatief, stadmakers zijn geen congresgangers. We zoeken de vernieuwing in de praktijken in de stad. Daar zit de vernieuwingsdrang, daar zit het motief tot verandering, daar zit ook het plezier om te denken!
Met heel Rotterdam als ‘testsite’ –in de termen van de IABR- zien we een stad vol labs. Daaruit pakken we een klein maar goed gekozen aantal op, die we in het traject van het Stadmakerscongres als Stadlab een plek geven. We werken met deze Stadlabs toe naar het podium van het Stadmakerscongres, straks op 30 oktober, opnieuw in de Rotterdamse Schouwburg, als foyer van de stad. Dan ontmoeten we elkaar weer hier, in de schouwburg, in de publieke foyer van de stad. Met elkaar tillen we de inzichten en opbrengsten van deze Stadlabs naar het niveau van de stad en het stadmaken.
Stadlabs onderweg naar #SMC15
Hoe ziet het traject van de Stadlabs richting het Stadmakerscongres eruit?
Het begint met te benoemen: wat willen we met elkaar leren? Voor een aantal Labs is die stap al geformuleerd, voor een aantal wordt daar nog de tijd voor genomen. AIR koppelt aan elk lab een moderator die helpt hier op te koersen.
En belangrijk is uiteraard: met wie willen we op weg? Hoe zorgen we dat we de juiste kennis, expertise en betrokkenheid bijeen brengen? Hoe zorgen we dat de voortgang in de labs ook verbonden wordt met betrokken organisaties, netwerken? Daarvoor benoemen we in elk lab ook één of meerdere connectors.
Vanuit AIR houden we bij elk lab betrokkenheid zodat straks op het Stadmakercongres we ook echt resultaten, agendapunten op het podium van de stad kunnen brengen.Daar komen we niet in één stap. In de aanloop naar 30 oktober hebben we in de kalender drie weken gemarkeerd als labweken. In die weken zetten de labs hun tussenstappen. Elk lab maakt en draait een eigen programma van drie meetings.
We maken van de website www.stadmakerscongres.nl in de komende periode het digitale clubhuis. Daar zullen we, met het accent rond de labweken, de opgave, tussentijdse inzichten en voortgang van de Labs volgen. Hiervoor hebben we een aantal reporters van VersBeton opdracht gegeven.
Tussendoor is er ook de gelegenheid elkaar aan het eind van de labweken te ontmoeten. In samenwerking met het Verhalenhuis Belvedere bieden we aan het eind van de tweede en derde labweek een Stadmakers-stamtafel aan.
Programma #SMC 15, 30 oktober 2015
Op 30 oktober, is het ijkmoment: SMC15, het jaarfeest van de lerende stad. De hoofdlijnen van het programma in grote lijnen:
-met een programma van tours & stories gaan we in de ochtend op locatie in de stad op zoek naar de verhalen en verbindingen van stadmakers;
-in de foyer van de schouwburg presenteren de stadlabs hun opbrengst. Andere bijzondere praktijken en labs in de stad nodigen we uit zich hier actief mee te verbinden. We zien een markt van Stadlabs voor ons.
-uit die veelheid van verhalen en verhaallijnen is het SMC ook het moment om afstand te nemen, lijnen te ontwaren, patronen te duiden. Stadsontwikkeling Rotterdam geeft in een ‘Staat van de Stad’ een statement, waarin de relatie tussen stadmaken en stadsontwikkeling wordt gelegd en geduid. Dat is een nieuw moment, naar we hopen het begin van een traditie.
Die traditie hebben we inmiddels ruim en stevig opgebouwd met de Guest Urban Critics die jaarlijks door de Van der Leeuwkring zijn uitgenodigd. Ook dit jaar kunnen we dankzij de kring zo’n internationale expert kennis laten maken met de praktijk van Rotterdam én ons een spiegel aanreiken in de lezing. En het feest is niet af zonder de Van der Leeuwprijs voor privaat initiatief met meerwaarde voor de stad!
Met deze elementen bouwen we een bijzonder, Rotterdams moment. Het is ook een mooi moment voor nationale en internationale kennispartners om te zien en zelf door te vertellen hoe Rotterdam als lerende stad werkt. We nodigen daarom via het Jaar van de Ruimte / Steden in Transitie van Pakhuis de Zwijger ook de nationale community van stadmakers uit naar de stad.