Alia Azzouzi opende een koffiezaak slash lunchroom in het hart van Rotterdam-West. Haar Espresso Dates werd een plek voor iedereen. ‘Als ik zie hoe twee mensen uit compleet verschillende werelden ineens met elkaar aan de praat raken, denk ik vaak: ja. Dit was de bedoeling.’

Door: Elsbeth Grievink

‘Er werd altijd maar over Middelland gesproken in termen van ‘uitdagingen’, alsof de positieve waarden niet bestonden’

Het is maandagmiddag en het motregent in Rotterdam-West. Over de Middellandstraat lopen mensen met hun kin diep in hun kraag langs de etalageruiten van Salon Jet-Set en Supermarkt Dubai. Aan de overkant zit de sfeer er bij Espresso Dates goed in. In het hoekje bij het raam zitten drie Marokkaanse mannen op leeftijd met elkaar aan de thee. Ze knikken naar me als ik binnenkom. ‘Dat zijn mijn vader en zijn vrienden’ zegt Alia Azzouzi, terwijl ze tegenover me plaatsneemt aan een van de tafeltjes. Ze bestelt een zwarte koffie bij een van haar medewerkers. ‘Ze komen hier elke dag. Soms komt mijn vader helemaal doorweekt binnen. Want weer of geen weer, hij wil toch even onder de mensen zijn. Voordat Dates er was, zat hij vooral in de moskee en bezocht hij nooit een koffietent als deze.’

Nu is dit ook niet zomaar een koffietent. Espresso Dates laat zich even moeilijk in een hokje stoppen als eigenaar Azzouzi zelf. Zowel interieur als menukaart houdt het midden tussen hip en oriëntaal, tussen een biologische lunchroom en de buurtsoos. Het publiek laat zich het best omschrijven als ‘iedereen’. En dat was precies de droom van Azzouzi en haar man Ferukh: een plek creëren in Middelland, waar heel veel mensen zich op hun gemak voelen en elkaar kunnen ontmoeten. ‘Dat kon de buurt wel gebruiken,’ meent Azzouzi, die in Middelland geboren en getogen is. ‘Middelland is voor mij de wereld in het klein, met al haar mooie en lelijke kanten. Toch werd er altijd maar over gesproken in termen van ‘uitdagingen’, alsof de positieve waarden niet bestonden. Terwijl er juist wel heel veel kracht is. Mensen voelen zich hier enorm verbonden met de wijk.’ Met zes jaar ervaring als projectleider bij Kosmopolis op zak, waar ze kunst en cultuur gebruikte om maatschappelijke thema’s te adresseren, besloot Azzouzi gebruik te maken van die kracht.

Support your locals
Op de hoek van de Middellandstraat en de Heemraadssingel begon Azzouzi Espresso Dates. Daar moest ze na twee jaar vertrekken: haar huurbaas begon liever zelf een koffiebar. Dat leidde tot veel commotie in de stad. Vaste klanten en collega-ondernemers waren zo boos, dat er een protest-Facebookpagina kwam, die maar liefst drieduizend volgers verzamelde. ‘Toen heb ik gemerkt hoe de buurt hier voor elkaar gáát’, zegt Azzouzi. ‘De jongens van de shisha lounge lieten me steeds weten: als we iets voor je moeten doen, zijn we er!’ Azzouzi verhuisde haar bedrijf naar een pand aan het Middellandplein. Het concept bleef onveranderd. Een plek waar je kunt eten, drinken en vooral: ontmoeten.
Daarbij betrekt Azzouzi zoveel mogelijk buurtbewoners. Support your locals, is het idee. Vrouwen uit de buurt bakken de taarten, muzikanten en andere artiesten uit de wijk treden er op. ‘Dit schilderij hier’ wijst Azzouzi, ‘is gemaakt door een oudere Marokkaanse man die hier niet ver vandaan woont. Na zijn pensioen ontdekte hij zijn grote passie: schilderen. Zijn dochter belde me: “Alia, kan mijn vader een keer bij Dates exposeren?” Natuurlijk, zei ik, laat hem maar komen. Een maand later hingen hier tien werken van zijn hand. Er kwam een cultuurscout kijken, die vervolgens een expositie regelde bij het Centrum Beeldende Kunst. Daar kwam de wijkkrant weer op af en zo kreeg dat verhaal een staartje, dat hier bij Dates begonnen is. Iedere dag weer ben ik getuige van mooie ontmoetingen bij Dates. Als ik zie hoe twee mensen uit compleet verschillende werelden ineens met elkaar aan de praat raken, denk ik vaak: ja. Dit was de bedoeling.’

Kappers en Kumpir
Op deze maandag is het niet druk op de Middellandstraat. Azzouzi weet dat veel ondernemers het moeilijk hebben. De branchering is een belangrijk aandachtspunt, vindt ze. ‘Ik zou graag een diverser aanbod zien. Niets tegen kappers of Kumpir-eethuizen, maar een sneakerwinkel, een snuisterijenzaakje of goeie horeca zou welkom zijn. Afwisseling maakt het gebied interessant, kijk maar naar de Nieuwe Binnenweg.’
Toen het echtpaar Dates begon, en ze zich bij de winkeliersvereniging aansloten, werden Azzouzi en haar man door de andere ondernemers gewaarschuwd: verwacht er maar niks van, het is hier verschrikkelijk, de mensen geven geen cent uit. ‘Tot ze zagen dat het bij ons al vrij snel wél goed ging. Dat zette hen op scherp,’ zegt Azzouzi. ‘Ze begonnen zich af te vragen wat ze konden veranderen.’ Sommigen vragen Azzouzi naar haar geheim. Hoe komt ze aan al die klanten? ‘Ik ga ook zo’n zaak beginnen als Dates, zeggen ze dan. Alsof het niks is’ lacht Azzouzi. ‘Er komen ook weleens mensen binnen die een franchise willen starten. Dat druist in tegen alles waarin ik geloof. Ondernemen moet je met je hart doen, met je eigen verhaal. Een tijdje geleden kregen we de kans om een tweede Dates te openen, op de Vlietlaan in Kralingen, een vergelijkbare straat. Daar hebben we vanaf gezien omdat we merkten dat we de focus kwijtraakten. Groter in plaats van beter.’
Dat eigen verhaal kun je in het geval van Azzouzi vrij letterlijk nemen. De menukaart staat vol met familierecepten. De traditionele Marokkaanse koffie met kruiden maakt Azzouzi precies zoals haar oma. Een ander voorbeeld is ‘onze vaders koffie’, waarbij twee Snickers geserveerd worden: één om zelf op te eten en één om uit te delen. De boterhammen met ajvar, een spread van aubergine, paprika en tomaat is een gerecht waardoor Azzouzi betoverd werd tijdens een bezoek aan Bosnië. De reden dat je er bij Dates avocado bij geserveerd krijgt, is simpel: ‘Op een dag kwam onze groenteman teveel avocado’s brengen. Ik gaf een van onze gasten een hapje ajvar met avocado en die zei: dóen! Nu is het gerecht een van onze bestsellers.’

‘Toen ondernemers in de buurt zagen dat het bij ons wél goed ging, begonnen ze zich af te vragen wat ze konden veranderen’

Blijf bij jezelf
Wat kunnen andere Stadmakers van Espresso Dates leren? Azzouzi: ‘Als je iets wilt doen dat duurzaam succesvol is, doe dan iets wat uit jezelf komt. Vertel jouw verhaal en doe het niet alleen voor het geld. Ik houd in mijn prijs rekening met de buurt waarin ik zit. Ik wil dat de buurman ook van mijn koffie kan genieten. Laatst kwam de eigenaar van een fried chicken-zaak binnenlopen met de vraag of ik hem kon helpen met zijn Facebookpagina, omdat hij had gehoord dat ik daar zo goed in ben. Maar dat kan ik niet. Hij moet geloven in zíjn verhaal en dat aan de mensen vertellen. Want als je doet waar je voor de volle 100 procent achter staat, kun je er maximaal energie in stoppen en weer uithalen. Ondernemen doe je met je hart.’

Er komt een oudere man binnen. Met gebogen rug en een krant onder de arm zoekt hij een tafeltje uit. ‘O, gelukkig,’ zucht Azzouzi, ‘Daar heb je Dieke. Hij komt hier elke dag. We hebben de afspraak dat hij ons belt als hij niet komt en dat wij hem bellen als hij niet komt opdagen. Hij heeft verder niemand, vandaar.’ <