De Kaart van Rotterdam zag vorig jaar op het Stadmakerscongres het levenslicht. Een document vol informatie en interessante handvatten voor Stadmakers. Wat is er het afgelopen jaar mee gedaan? Over welke kansen voor de stad moeten we het komend Stadmakerscongres nadenken? Marije ten Kate en Mattijs Ruijven van gemeente Rotterdam doen een voorzet. 

Door: Elsbeth Grievink

‘Het was een feestje van Stadsmakers,’ blikt Marije ten Kate terug op het vorige Stadmakerscongres. ‘De Kaart van Rotterdam werd positief ontvangen. Men was ontzettend blij dat de gemeente weer eens een een toekomstverhaal over de stad neerlegde, merkten we.’
Voor wie er niet bij was: vorig jaar werd op het Stadmakerscongres de Kaart van Rotterdam gepresenteerd, die Ten Kate samen met haar Stadsontwikkeling-collega Mattijs van Ruijven ontwikkelde. Deze kaart geeft inzicht in nieuwe ontwikkelingen die van invloed zijn op de ruimtelijke inrichting van Rotterdam, en laat zien waar kansen liggen. Het is een openingsbod, als uitnodiging aan iedereen die zich bezighoudt met de stad: deel je kennis en denk mee. ‘Als gemeente ben je een belangrijke partij bij het stadmaken, maar niet dé partij,’ zegt Van Ruijven. ‘Wel zien wij veel van wat er allemaal gebeurt, wie waarmee bezig is en hebben zodoende veel informatie. Die informatie op een goede manier bundelen, zo het gesprek openen dat tot goede investeringen in de stad leidt, is ons doel met de kaart.’ Achter de kaart zitten ook veel praktische data. Zoals: welke doorgangswegen gebruiken automobilisten het meest? Hoe zijn de loopstromen in de binnenstad? Waar is het groen en waar helemaal niet? In welke wijk bevinden zich de meeste zzp-ers en in welke sectoren zijn ze actief? Waar zitten scholen? Cruciale informatie voor de inrichting van onze stad. ‘Pas toen er op Katendrecht een goede basisschool kwam, wilden nieuwe gezinnen er wonen’, geeft Ten Kate als voorbeeld. ‘Aboutaleb heeft zich hardgemaakt voor de komst van een gymnasium op Zuid. Niet voor niets: als je wilt dat Zuid verbetert, moet je op zijn minst goed onderwijs faciliteren, op alle niveaus.’

‘Ik droom van een brug over de Maashaven, van Katendrecht naar de Tarwewijk, om Zuid uit zijn isolement te halen. Rotterdam is hot, maar Zuid kan en moet daar meer van profiteren.’

– Mattijs van Ruijven, hoofd stedenbouwkundige bij gemeente Rotterdam

De Kaart van Rotterdam is geen statisch document. Het idee is dat hij voortdurend geactualiseerd wordt. Wat is er het afgelopen jaar mee gebeurd? ‘Na onze presentatie op het Stadmakerscongres ontvingen we veel nuttige feedback. Mensen vonden bijvoorbeeld dat Zuid niet genoeg aan bod kwam en dat de regionale context ontbrak. Daar zijn we onmiddellijk mee aan de slag gegaan.’

The Next City
Het afgelopen jaar reisden Ten Kate en Van Ruijven stad en land af om hun kaart bij zoveel mogelijk uiteenlopende partijen te presenteren. Aan architecten, ontwikkelaars, veel afdelingen binnen de gemeente Rotterdam, het havenbedrijf, corporaties, het Erasmus MC, de gemeente Schiedam, het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Rijkswaterstaat en de G4. ‘De Kaart is een vertrekpunt voor een gesprek over de stad, waarvoor we iedereen uitnodigen om aan te haken en ons vanuit verschillende invalshoeken te voeden met informatie, maar ook om ontwikkelkansen tot uitvoering te brengen. Een aantal onderwijsinstellingen, zoals de HRO en de TU Delft heeft aangegeven kennis te willen koppelen aan de Kaart. Deze instellingen gebruiken de Kaart ook voor het onderwijs. Dat is nou precies wat we bedoelen: samen slimmer worden en tot nieuwe ontwikkelingen voor de stad komen.’

Marije ten Kate, foto Fred Ernst

Ook dit jaar zijn Ten Kate en Van Ruijven partners van het Stadmakerscongres. ‘Wij halen er zelf veel informatie’, vertelt Ten Kate. ‘We wisselen kennis uit en brengen mensen samen die aan dezelfde onderwerpen werken.’
De Kaart van de Stad vormt de aanleiding voor verschillende themaworkshops. Onder de overkoepelende titel The Next City staan onderwerpen als onderwijs, stadsstraten, de verbonden Stad en de regio ter discussie. ‘Dat next zit ‘m in nieuwe ontwikkelingen die op je afkomen en waar je over moet nadenken,’ zegt Ten Kate. ‘Er is bijvoorbeeld veel aan de hand op het terrein van smart mobility. Dat heeft invloed op de manier waarop we de stad inrichten. De stad van de toekomst is eigenlijk al aan de hand. Wonen en werken lopen steeds meer door elkaar heen, dankzij onze smartphones en computers. Welke gevolgen heeft dat voor het type woningen dat je bouwt?’

‘De stad van de toekomst is al aan de hand. Wonen en werken lopen steeds meer door elkaar heen. Welke gevolgen heeft dat voor het type woningen dat je bouwt?’

– Marije ten Kate, hoofd planologie bij gemeente Rotterdam

Drones en zelfrijdende auto’s
Van Ruijven gaat verder: ‘Tot voor kort hielden we bedrijventerreinen ver uit de buurt van woonwijken. Nu productieprocessen steeds schoner worden en minder geluidsoverlast veroorzaken, is er eigenlijk niks meer op tegen om die twee te mixen. Ik zeg niet dat het moet, maar het zou kunnen. Ook de zorg verandert. Opnames in het ziekenhuis duren steeds korter, wat iets zegt over de zorg die noodgedwongen thuis plaatsvindt.’
Ten Kate: ‘We houden rekening met de opkomst van de elektrische en zelfs al een beetje met de zelfrijdende auto. De drones komen eraan en daarmee ook een vraagstuk over privacy.’ Van Ruijven: ‘En wie weet bestellen we over een paar jaar nog veel meer spullen online. De bezorgservices schieten nu al als paddenstoelen uit de grond. Winkels zijn steeds vaker meer dan een winkel, soms ook horeca. ’ De invloed van technologie op de stad zijn onderwerpen die we, volgens Van Ruijven en Ten Kate, ‘ook in de vingers moeten krijgen’. ‘Dit soort technologische ontwikkelingen moet je voor zijn, anders overkomen ze je. Nadenken over de impact is noodzakelijk. Kijk maar naar de recente chaos door duizenden Pokémonzoekers in Kijkduin.’

Mattijs van Ruijven, foto Fred Ernst

Derde stadsbrug
Hebben ze zelf nog wensen voor de stad? Van Ruijven: ‘Een beter fietsnetwerk. Dat voorziet in de groeiende fietsbehoefte en kan delen van de stad activeren. En een brug over de Maashaven, van Katendrecht naar de Tarwewijk, om Zuid uit zijn isolement te halen. Want dat is nog altijd een zorg. Rotterdam is hot, maar Zuid moet en kan daar meer van profiteren.’ Ten Kate: ‘Een derde stadsbrug. En of die nou in west of in oost komt te liggen, dat maakt mij niet uit. Het gaat om de functie die de brug voor het centrum vervult.’ Van Rijven: ‘En asjeblieft éindelijk een goede aansluiting van de Willemsbrug, zodat Feyenoord daarvan kan profiteren. Dan loop je straks zo van de Markthal over de Oranjeboomstraat naar het stadion. Dat zou geweldig zijn.’

Voor de huidige Kaart van de Stad klik hier. Deze geeft de stand van zaken weer in januari 2016. Verdere uitwerkingen van de Kaart van de Stad, zoals de toekomstige woningbouwlocaties of de onderwijskaart, worden gepresenteerd op het Stadmakerscongres op 11 november 2016. Een nieuwe versie van de Kaart staat voor 2017 op de agenda.