Van ontmoeting naar ontwerp

De serie gesprekken van vorig jaar slaagde goed in die opzet. De deelnemers van toen, van de directeur van de stadsschouwburg en een fractievoorzitter tot en met kleine initiatiefnemers, gaven op interessante en onverwachte wijze verdieping aan het thema van dat jaar: ‘connectiviteit’. Wat verbindt Rotterdam en hoe kan het meer verbonden worden? Vragen die uitgebreide gesprekken over de gemene deler van Rotterdam en de Rotterdamse stadscultuur tot gevolg hadden. De verbondenheid bestaat gevoelsmatig, zo meende men, maar komt in de werkelijkheid maar moeilijk tot stand.

En dat ondanks de vele communicatiemogelijkheden van tegenwoordig. Vaak ontmoetten de deelnemers elkaar bij de gesprekken zelfs voor het eerst. Maar het is ongunstig voor een stad als zulke ontmoetingen te vaak uitblijven. We leven in een tijdsgewricht waarin geen enkele partij het alleen af kan en samenwerken is noodzaak.

Een te soft verhaal?
Het thema ‘connectiviteit’ suggereerde dat we werkten aan toenadering, mededogen en begrip zodat de stad voortaan als een grote, saamhorige gemeenschap zou functioneren. Maar, zo luidde de kritiek, dat was een veel te softe benadering van het thema. Soms is er sprake van conflict, wat evenwel een vorm van ‘connectiviteit’ op zich is.

Conflicten zijn niet de facto negatief. Er kan een dynamiek door ontstaan die in het beste geval uitloopt op een voor alle partijen vruchtbare vorm van competitiviteit. Deze toevoeging zorgde ervoor dat connectiviteit een hardere, economische lading kreeg. Het liet tevens zien dat tegengestelde belangen – of niet dezelfde belangen – niet in de weg hoeven te staan van samenwerking.

Geen woorden, maar daden
Terecht werd er vorig jaar op gewezen dat er vaker verbindende initiatieven zijn geweest, zelfs vanuit de gemeente (Rotterdammer gericht werken, vitale coalities, verschillende allianties). Bijna even vaak bleef het echter bij mooie woorden. Connectiviteit, zo stelde men, was te vaak een zalvende term waarmee bestaande problemen, diepgeworteld in Rotterdamse structuren, werden weggemasseerd.

Hoewel de aanzet vaker is gemaakt, is een daadwerkelijke verbinding in veel gevallen niet tot stand gekomen. Zodoende ontstond de wens om ‘connectiviteit’ uit de sfeer van de vrijblijvendheid te halen. Wat houdt het mobiliseren van het ‘investerend vermogen’ en het bouwen van een gezamenlijke leeromgeving nou eigenlijk concreet in? Hoe kan hier aan gebouwd worden en hoe kan dit zichtbaar worden gemaakt?

De gemeente schuift aan tafel
De gesprekken van dit jaar zullen daarop voortbouwen. In haar wens zichzelf op een actuele manier opnieuw midden in het Rotterdamse speelveld te positioneren, heeft de gemeente het plan opgevat om de potentie van de stad in kaart te brengen. Daarbij onderkennen ze de condities van de huidige tijd. Ze willen niet alleen sturend optreden, maar ook uitnodigend openstaan voor verschillende partijen in de stad om mee te denken en besluiten. Het doet terugdenken aan 30-punten plan dat Rotterdam in 1986 liet maken. Ook toen had de gemeente de wens om de volledige potentie van de stad te ontsluiten door het in kaart te brengen.

Ontmoetingen organiseren die normaal gesproken niet plaatsvinden. Het voert terug op de overtuiging dat een levendig, innovatief klimaat bestaat bij de gratie van onverwachte ontmoetingen. De stadstafelgesprekken zijn daar een aanzet toe en ook de kaart is een poging die te realiseren.

Want hoe komen we echt in gesprek met elkaar en werken we gezamenlijk aan de stad? Hoe bouwen we aan een gelijkwaardig speelveld voor ongelijke spelers? Deze vragen vormen het uitgangspunt van de serie stadstafelgesprekken van dit jaar. Met institutionele partijen, initiatiefnemers en cultuurmakers zullen we dit jaar verkennen hoe stadsontwerp en stadmaken elkaar ontmoeten.